PKK, kendi açıklamasına göre 8 Ekim 2026'da Kuzey Irak'ta Türkiye sınırına yakın bir bölge olan Metina'daki dört mevzii boşalttı. Dört gün sonra Türk güvenlik çevreleri çekilmeyi doğruladı. Bu, Suriye ve Irak'taki görevlerin bağlı olduğu sürecin en yeni adımı. Çünkü Ankara bu görevleri PKK'nın, onun parçası saydığı grupların ve Irak Şam İslam Devleti'nin (IŞİD) oluşturduğu tehditle gerekçelendiriyor.
Türk askerleri nerede ve hangi dayanakla görev yapıyor
Hükümetin yurt dışında asker kullanabilmesi için Anayasa'nın 92. maddesi uyarınca parlamentonun izni gerekiyor; Türkiye'nin taraf olduğu anlaşmaların gerektirdiği haller bunun dışında. Bunun için sunulan teklife Türkçede „tezkere" deniyor. Parlamento yetkiyi süreli veriyor ve düzenli olarak uzatıyor.
| Bölge | Başlangıç | Dayanak | Ekim 2026 itibarıyla durum |
|---|---|---|---|
| Kuzey Suriye | Ağustos 2016 | Parlamento tezkeresi | 30 Ekim 2028'e kadar geçerli; hükümete göre çekilme gündemde değil |
| Kuzey Irak | 1990'lı yıllar | Aynı tezkere | 30 Ekim 2028'e kadar geçerli; PKK mevzileri boşaltıyor |
| Libya | Ocak 2020 | Parlamento tezkeresi | Ocak 2028'e kadar geçerli |
| Somali | 2017, Mogadişu'da eğitim kampı | Şubat 2024 tarihli anlaşma, parlamento tezkeresi | Temmuz 2028'e kadar geçerli, Somali'nin deniz yetki alanlarını da kapsıyor |
| Katar | 2015 | 2014 tarihli anlaşma | Üs mevcut |
| Kuzey Kıbrıs | Temmuz 1974 | 1960 tarihli Garanti Antlaşması, Ankara'nın yorumuna göre | Merkezi Girne'de bulunan ayrı bir kuvvet komutanlığı var |
| Kosova | – | NATO görevi KFOR | Bir Türk general 3 Ekim 2025'ten beri KFOR'a komuta ediyor |
Türkiye'yi Azerbaycan'a 15 Haziran 2021 tarihli Şuşa Beyannamesi bağlıyor. İki devlet bu belgede, üçüncü bir devletin birinin bağımsızlığını veya sınırlarını tehdit etmesi halinde birbirlerine destek vereceklerini ve o durumda silahlı kuvvetlerini eşgüdüm içinde kullanmak istediklerini belirtiyor. Somali ise 2024 anlaşmasıyla deniz yetki alanlarının korunması ve donanmasının kurulması konusunda desteği Ankara'ya bıraktı. İkisi de NATO dışındaki güvenlik politikası bağlılıkları.
Suriye, Irak ve PKK: Ekim 2026 itibarıyla durum
PKK, 2002'den beri AB'nin terör listesinde yer alıyor ve Almanya'da da terör örgütü sayılıyor. Örgütün Türk devletine karşı mücadelesi yaklaşık kırk yıl sürdü ve medya haberlerine göre en az 40.000 kişinin ölümüne yol açtı. Cezaevindeki PKK lideri Abdullah Öcalan 27 Şubat 2025'te örgütün feshedilmesi çağrısı yaptı. PKK, Mayıs 2025'te kendini feshetmeye ve silahlı mücadeleyi sona erdirmeye karar verdi. 11 Temmuz 2025'te 30 savaşçı, Kuzey Irak'taki Süleymaniye yakınlarında silahlarını yaktı. PKK, 26 Ekim 2025'te tüm savaşçılarını Türkiye'den çektiğini duyurdu.
Parlamento, 10 Ağustos 2026'da Milli Dayanışmanın ve Toplumsal Bütünleşmenin Güçlendirilmesine ilişkin 7595 sayılı Kanunu kabul etti. Kanun, örgütün eski üyeleri hakkındaki yargılamaları ve cezaları beş veya on yıl süreyle askıya alıyor. Bu süre içinde yeni bir terör suçu işlemeyenlerin davası sona eriyor veya cezası çekilmiş sayılıyor. Kasten öldürme suçları ile Haziran 2005 öncesinde işlenen ve ömür boyu hapis cezası öngörülen suçlar kapsam dışında; medya haberlerine göre Öcalan'ın durumu da bunun içinde. Kanun, ancak güvenlik kurumları feshi ve silah bırakmayı tespit edip Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan başkanlığındaki Milli Güvenlik Kurulu (MGK) bunu onayladığında yürürlüğe girecek. MGK'nin 30 Eylül 2026 tarihli toplantısına ilişkin açıklamada böyle bir onay yer almıyor. Erdoğan'ın danışmanı Mehmet Uçum, Eylül 2026'da onayın en geç yıl sonuna kadar geleceğini duyurdu. PKK, Öcalan'ın serbest bırakılması da dahil olmak üzere daha fazlasını istiyor; hükümet bu konuda taahhütte bulunmadı.
Suriye'de Beşar Esad'ın Aralık 2024'te devrilmesinden beri Cumhurbaşkanı Ahmed eş-Şara başkanlığındaki yeni bir yönetim iş başında; Ankara onu destekliyor. Ankara, Suriyeli Kürt milisi YPG'yi PKK'nın parçası sayıyor; Güvenlik Kurulu açıklamalarında „PKK/KCK-PYD/YPG" ifadesini kullanıyor. Kürtlerin yönettiği SDG, hükümet ordusuyla yaşanan çatışmaların ardından Ocak 2026'da devlete entegre olmak üzere anlaştı. SDG Komutanı Mazlum Abdi, 25 Ağustos 2026'da entegrasyonun tamamlandığını açıkladı; SDG'nin kendini feshetmesi gerekiyor. Bundan bir çekilme sonucu çıkmıyor. Savunma Bakanı Yaşar Güler, Şubat 2026'da geri çekilmenin gündemde olmadığını, buna yalnızca Türkiye'nin karar vereceğini söyledi. Medya haberlerine göre Ankara, Ağustos 2026'da tehditler ortadan kalkana kadar birliklerin kalacağını bildirdi.
Yunanistan, Karadeniz, İsrail ve İran
Türkiye, Yunanistan'la Ege'deki ve Doğu Akdeniz'deki deniz sınırları ile kıta sahanlığı konusunda anlaşmazlık yaşıyor. Erdoğan ile Yunanistan Başbakanı Kiryakos Miçotakis, 11 Şubat 2026'da kültür ve yatırımlardan deprem hazırlığına ve Selanik–İzmir feribotuna uzanan yedi anlaşma imzaladı. Bunların hiçbiri deniz sınırlarını düzenlemiyor. 16 Ağustos 2026'da Resmî Gazete'de deniz milli parklarına ilişkin iki Cumhurbaşkanı Kararı yayımlandı; büyük olanı 21.706 kilometrekare büyüklüğünde ve Yunanistan'a ait Meis Adası çevresindeki sulara kadar uzanıyor. Yunanistan Dışişleri Bakanlığı aynı gün, Türkiye'nin yetki alanı dışında bu kararların hukuki bir etkisinin olmadığını açıkladı. Türkiye, BM Deniz Hukuku Sözleşmesi'ne taraf değil.
Karadeniz'de Türkiye, 1936 tarihli Montrö Boğazlar Sözleşmesi uyarınca İstanbul ve Çanakkale boğazlarından geçişi denetliyor. Şubat 2022'den beri savaşan taraflar Rusya ile Ukrayna'nın savaş gemilerine yalnızca kendi üslerine dönüş için geçiş izni veriyor. Ukrayna limanlarına ilişkin tahıl anlaşması Temmuz 2022'de İstanbul'da imzalandı; 17 Temmuz 2023'te sona erdi.
Ankara, İsrail'e karşı hukuki ve ekonomik adımlar attı. Türkiye, 7 Ağustos 2024'te Güney Afrika'nın İsrail aleyhine Soykırım Sözleşmesi uyarınca Uluslararası Adalet Divanı'nda açtığı davaya müdahil oldu. İhracatçı birliği TİM'e göre Türkiye'nin İsrail'e ihracatı 2023'te 5,1 milyar dolardan 2025'te yaklaşık 19.000 dolara düştü. Erdoğan, 13 Ekim 2025'te ABD ve Mısır cumhurbaşkanları ile Katar Emiri ile birlikte, Gazze savaşının sona ermesini desteklemeyi amaçlayan bir bildiri imzaladı. MGK, 30 Eylül 2026'da İsrail'i Gazze ve Lübnan'a ilişkin verdiği sözleri tutmamakla ve Suriye'nin egemenliğini ihlal etmekle suçladı.
ABD ve İsrail'in İran'a karşı yürüttüğü savaşta Türkiye savaşan taraf değil, ancak savaş hava sahasına ulaştı. Türk Millî Savunma Bakanlığının açıklamasına göre NATO hava savunma sistemleri, 4, 9 ve 13 Mart 2026'da Doğu Akdeniz'de Türkiye'ye doğru gelen İran'a ait balistik füzeleri etkisiz hale getirdi. İran, Türkiye'yi bilerek hedef aldığını yalanladı. NATO, Kürecik erken uyarı radarını korumak üzere ABD'ye ait bir Patriot sistemini Malatya'ya kaydırdı. MGK, 30 Eylül 2026'da savaşan tarafları yeniden müzakere masasına çağırdı.
Ordunun maliyeti ve silahların kaynağı
Türkiye 1952'den beri NATO üyesi ve 7-8 Temmuz 2026'da Ankara'daki zirveye ev sahipliği yaptı. NATO tahminine göre 2026'da yaklaşık 395.800 askeri var; bu, Almanya'nın iki katından biraz fazla. NATO'nun tanımıyla çekirdek savunma, silahlı kuvvetlere hizmet eden devlet harcamaları demek; araştırma ve askerî emekli aylıkları dahil, sivil savunma hariç. Altyapının ve ağların korunması ayrı bir orana giriyor. NATO'ya göre Türkiye 2026'da ekonomik gücünün yüzde 2,85'ini çekirdek savunmaya harcıyor; 2024'te bu oran yüzde 2,08'di. Müttefikler 2025'te Lahey'de 2035'e kadar yüzde 3,5 taahhüt etti. Kişi başına harcama, 2021 fiyatlarıyla 319 dolar; bu, Avrupalı müttefiklerin ve Kanada'nın değerinin üçte biri. Barış araştırmaları enstitüsü SIPRI farklı hesaplıyor: 2025 için 30,0 milyar dolar ve yüzde 1,9 buluyor; NATO ise 37,3 milyar dolar tahmin ediyor.
SIPRI'ye göre bu harcamaların yüzde 22'si 2025'te yerli savunma sanayisini destekleme fonuna gitti. Elektronik şirketi Aselsan, uçak üreticisi TUSAŞ ve insansız hava aracı üreticisi Baykar'ın da aralarında bulunduğu sektör, TİM'e göre 2025'te 2024'teki 6,7 milyar dolara karşılık 10,0 milyar dolarlık mal ihraç etti. Bu, ülkenin her 24 dolarlık ihracatının biraz fazlası demek. TUSAŞ'ın savaş uçağı KAAN, 21 Şubat 2024'te ilk kez uçtu.
Washington'la savaş uçakları konusundaki anlaşmazlık 2019'da başladı. Rusya, 12 Temmuz 2019'dan itibaren S-400 hava savunma sistemini teslim etti; ABD, 17 Temmuz'da Türkiye'yi F-35 savaş uçağı programından çıkardı, Aralık 2020'de ABD yaptırımları geldi. ABD, Ocak 2024'te 40 yeni F-16'ya onay verdi. Ankara, 27 Ekim 2025'te Birleşik Krallık'la 2030'dan itibaren teslim edilecek 20 yeni Eurofighter'ın satın alınması konusunda anlaştı.
Sıradaki sınav noktalarının tarihleri belli. Güvenlik Kurulu'nun onayı Resmî Gazete'de yayımlanırsa, ilgililerin davalarının askıya alınmasını talep etmek için altı ay süresi olacak. Libya tezkeresi Ocak 2028'de, Somali tezkeresi Temmuz 2028'de, Suriye ve Irak tezkeresi ise 30 Ekim 2028'de sona eriyor. Böylece parlamento, Suriye ve Irak konusunda, SDG yönetiminin kuvvetini feshedeceğini duyurmasından bu yana ilk kez en geç Ekim 2028'de karar verecek. Ankara'nın tehdidin sürüp sürmediğini neye göre ölçtüğü, teklifin gerekçesinde yer alacak.